Παρασκευή, 1 Μαρτίου 2013

Φτιάξε κι εσύ το "Μάρτη" σου ...

Από τη 1η ως τις 31 του Μάρτη, τα παιδιά φορούν στον καρπό του χεριού τους ένα βραχιολάκι, φτιαγμένο από στριμμένη άσπρη και κόκκινη κλωστή, τον «Μάρτη» ή «Μαρτιά». Σύμφωνα με τη λαϊκή παράδοση, ο «Μάρτης» προστατεύει τα πρόσωπα των παιδιών από τον πρώτο ήλιο της Άνοιξης, για να μην καούν. Φτιάχνεται την τελευταία ημέρα του Φεβρουαρίου και φοριέται είτε σαν δαχτυλίδι στα δάχτυλα, είτε στον καρπό του χεριού σαν βραχιόλι. Καμιά φορά φοριέται ακόμα και στο μεγάλο δάχτυλο του ποδιού, ώστε να μην σκοντάφτει ο κάτοχος του.

"Μάρτη" δεν φορούσαν μόνο οι άνθρωποι. Σε σε κάποιες περιοχές της χώρας κρεμούσαν την κλωστή όλη τη νύχτα στα κλαδιά μιας τριανταφυλλιάς για να χαρίσουν ανθοφορία, ενώ σε άλλες περιοχές την έβαζαν γύρω από τις στάμνες για να προστατέψουν το νερό από τον ήλιο και να το διατηρήσουν κρύο. Σε άλλες περιοχές το φορούσαν μέχρι να φανούν τα πρώτα χελιδόνια, οπότε και το άφηναν πάνω σε τριανταφυλλιές, ώστε να τον πάρουν τα πουλιά για να χτίσουν τη φωλιά τους. Αλλού πάλι το φορούν ως την Ανάσταση, οπότε και το δένουν στις λαμπάδες της Λαμπρής για να καεί μαζί του.


Ο «Μάρτης» ή «Μαρτιά» είναι ένα παμπάλαιο έθιμο εξαπλωμένο σε όλα τα Βαλκάνια, λόγω της υιοθέτησής του από τους Βυζαντινούς, οι οποίοι και το διατήρησαν. Πιστεύεται ότι έχει τις ρίζες του στην Αρχαία Ελλάδα, και συγκεκριμένα στα Ελευσίνια Μυστήρια, επειδή οι μύστες των Ελευσίνιων Μυστηρίων συνήθιζαν να δένουν μια κλωστή, την «Κρόκη», στο δεξί τους χέρι και το αριστερό τους πόδι.

"Μάρτης"

Είναι η συνήθεια να δένουν οι μητέρες στο χέρι ή στο πόδι των παιδιών τον λεγόμενο ένα κορδόνι από λευκό και κόκκινο νήμα, ώστε να τα προφυλάξουν από τις ακτίνες του μαρτιάτικου ήλιου, οι οποίες θεωρούνται πολύ επικίνδυνες. Ο ήλιος το μάρτιο συνήθως καίει και μαυρίζει τα πρόσωπα των παιδιών. Η μαυρίλα όμως σήμαινε ασχήμια, προπάντων για τα κορίτσια που η παράδοση τα ήθελε άσπρα και ροδομάγουλα: «Οπόχει κόρη ακριβή, το Μάρτη ο ήλιος μη την ιδεί». Για να αποτρέψουν την επίδραση του ήλιου λοιπόν, έφτιαχναν και φορούσαν τον «μάρτη», ώστε να προστατεύσει τα πρόσωπα των παιδιών από τον ήλιο και να μην καούν, δηλαδή μια λινή κλωστή, άσπρη και κόκκινη, στριμμένη.

Συνηθίζεται να φοριέται μέχρι τέλος του μήνα. Ύστερα αφού τον βγάλουν, τον κρεμούν στις τριανταφυλλιές, ώστε να γίνουν τα μάγουλά τους κόκκινα σαν τριαντάφυλλα.

Ιστορικό

Ο Μάρτης πήρε το όνομα του από το λατινικό όνομα του θεού Άρη (Mars = Άρης). Είναι ο πρώτος μήνας του ρωμαϊκού ημερολογίου και αντιστοιχεί με τον Ελαφηβολιώνα των Αρχαίων Ελλήνων.

Στο Βυζάντιο γιόρταζαν την πρώτη Μαρτίου με σπουδαίες δραστηριότητες. Ο μεγάλος λαογράφος Λουκάτος αναφέρει τα <χελιδονίσματα> που προέρχονται από την αρχαιότητα. Την Πρώτη Μαρτίου οι μικροί έφτιαχναν ένα ομοίωμα χελιδονιού και τραγουδώντας το ανάλογο τραγούδι πήγαιναν από σπίτι σε σπίτι για να μαζέψουν αυγά.

Το έθιμο του Μάρτη γιορτάζεται ίδιο και απαράλλαχτο στα Σκόπια με την ονομασία «Μάρτινκα» και στην Αλβανία ως «Βερόρε». 

Λαογραφία

Η λαϊκή φαντασία έδωσε στο Μάρτιο ένα σωρό παρατσούκλια, όπως Ανοιξιάτης (γιατί είναι ο πρώτος μήνας της Άνοιξης), Γδάρτης, Παλουκοκάφτης Κλαψομάρτης, Πεντάγνωμος (για το ευμετάβλητο του καιρού), Βαγγελιώτης (λόγω της γιορτής του Ευαγγελισμού), Φυτευτής, και άλλα δηλωτικά της φυσιογνωμίας του, που έχουν σχέση με ιδιότητες ή πράξεις που του αποδίδονται.

Τα πιο πολλά από αυτά βρίσκονται μέσα στις παραδόσεις και τις παροιμίες που έπλασε ο λαός για να εξηγήσει τις απότομες μεταβολές του καιρού ή τις βαρυχειμωνιές που παρατηρούνται μέσα στο Μάρτη και που πάντα είναι επικίνδυνες για τη γεωργία και την κτηνοτροφία.

Εκτός από τα παρατσούκλια υπάρχουν και πολλές παροιμίες που ακολουθούν το μήνα Μάρτη.
Η ομάδα του Μαθηματικά και ... άλλα πολλά και εγώ προσωπικά σας ευχόμαστε καλό μήνα και καλή άνοιξη ... κι αν μερικοί βλέπετε δύσκολα τα πράγματα, τότε σκεφτείτε αυτό που έλεγε ο Οδυσσέας Ελύτης : "Την άνοιξη αν δεν τη βρεις, τη φτιάχνεις" και μαζί με το "μάρτη" προσπαθήστε να φτιάξετε και την όμορφη διάθεση.
Πηγή : www.edu.klimaka.grwww.enet.gr

Επιμελήθηκε :  Ρεβέκα Θεοδωροπούλου - M.Sc. Μαθηματικός

3 σχόλια:

  1. Νίκος Π. - Love dreamer5 Μαρτίου 2013 - 4:46 μ.μ.

    Δεν το είχα ξανακούσει αυτό το παραδοσιακό έθιμο, έχει μία ομορφιά πάντως.

    Εύχομαι στην αγαπημένη φίλη μου Ρεβέκα και την ομάδα της, καλή άνοιξη και ο Μάρτης να είναι ήπιος για όλους μας. Την άνοιξη να τη φτιάξουμε για μας, να την φτιάξουμε και για τη πατρίδα μας, όλοι μαζί, γιατί χρειαζόμαστε και αξίζουμε καλύτερες μέρες όλοι εμείς που αγαπάμε την δοξασμένη και πανέμορφη γαλάζια Ελλάδα.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Είναι ένα πολύ όμορφο έθιμο και αν το μάθεις στα μικρά παιδιά μετά το ζητάνε από μόνα τους κάθε χρόνο !!!
    Ευχαριστώ Νίκο μου για τις ευχές σου και εύχομαι κι εγώ σε σένα να περάσεις μια όμορφη άνοιξη, γεμάτη ποιητική έμπνευση και Μαθηματική δημιουργία.

    Νομίζω πως έχεις απόλυτο δίκιο σ' αυτό που είπες Νίκο, μπορούμε μόνοι μας να φτιάξουμε την άνοιξη για μας και για τους αγαπημένους μας ανθρώπους. Είναι απλό ... ας μάθουμε να δίνουμε μόνο αγάπη και πλούσια χαμόγελα. Τότε όλα θα γίνουν καλύτερα και η πανέμορφη γαλάζια Ελλάδα που ανέφερες θα αρχίσει να χαμογελάει κι αυτή !!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Νίκος Π. - Love dreamer8 Μαρτίου 2013 - 5:28 μ.μ.

    Σε ευχαριστώ Ρεβέκα μου για τις όμορφες ευχές σου, τις χρειάζομαι πολύ!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή