Τετάρτη, 16 Οκτωβρίου 2013

Νέες Τεχνολογίες στην Εκπαίδευση



 
Η χρησιμοποίηση των νέων τεχνολογιών έχει φέρει πολλές ανακατατάξεις στον τομέα της εκπαίδευσης, αφού απελευθέρωσε τη διδασκαλία και τη μάθηση από τα φυσικά όρια της σχολικής αίθουσας και άλλαξε την παράδοση που θέλει τα παιδιά σε συγκεκριμένο χώρο και χρόνο να μελετούν συγκεκριμένο αντικείμενο. Με τη χρησιμοποίησή τους, επιτεύχθηκε η προσέλκυση του ενδιαφέροντος και η ενεργοποίηση των μαθητών, οπότε η μαθησιακή διαδικασία έγινε πιο ενδιαφέρουσα και πιο αποδοτική. Παράλληλα, οι μαθητές απέκτησαν πρόσβαση σε νέες πηγές γνώσης, ήρθαν σε συνεργασία με άλλους μαθητές, δημιουργώντας τις κατάλληλες συνθήκες για σχολικό κλίμα επικοινωνίας, ανατροφοδότησης, διάχυσης γνώσης και ανταλλαγής εμπειριών. Οι νέες τεχνολογίες λειτουργούν συμπληρωματικά στο μαθησιακό περιβάλλον, ενεργοποιώντας τη συμμετοχή, τις αισθήσεις, το ενδιαφέρον και την αυτενέργεια του εκπαιδευόμενου. Συμβάλλουν στη διαθεματική προσέγγιση της γνώσης, στην ανάπτυξη των γενικών ιδιοτήτων των μαθητών (πρωτοβουλία, επινοητικότητα, συνεργασία, υπευθυνότητα, προσαρμοστικότητα, επιδεξιότητα, αισθητική αντίληψη), αλλά και της κριτικής στάσης και διάφορων δεξιοτήτων από διάφορες γνωστικές περιοχές.

Παράλληλα, προάγεται η επίκαιρη γνώση και η επικοινωνία, αφού οι μαθητές έχουν τη δυνατότητα να αποκτήσουν ό,τι θέλουν, από όπου το θέλουν και όποτε το θέλουν, και με μορφή πιο προσιτή σε αυτούς, πάντοτε όμως με την βοήθεια και καθοδήγηση του δασκάλου. Ο μαθητής έχει πρόσβαση σε πολύ πιο πλούσιες, προσωπικά ενδιαφέρουσες και ποικίλες πληροφορίες από ό,τι μπορεί να του προσφέρει ο οποιοσδήποτε εκπαιδευτικός στα πλαίσια του εκπαιδευτικού συστήματος, οπότε έχει τη δυνατότητα αυτόνομης και ενεργητικής μάθησης και δεν παραμένει παθητικός δέκτης της πληροφορίας. Οι μαθητές μπορούν να μπουν ανά πάσα στιγμή, μέσω του υπολογιστή, σε οποιαδήποτε βιβλιοθήκη, σε βιβλία, σε εκθέσεις, σε βιβλιογραφίες, σε πραγματικά μουσεία κ.τ.λ. Με αυτόν τον τρόπο διαφοροποιείται και προσαρμόζεται το περιεχόμενο της μάθησης ανάλογα με τις δυνατότητες, ανάγκες, ικανότητες, κλίσεις και ενδιαφέροντα των μαθητών. Βέβαια, χωρίς την απαραίτητη καθοδήγηση του εκπαιδευτικού, η έκθεση και συλλογή διαφόρων πληροφοριών είναι δύσκολο να προάγει την κριτική σκέψη, ειδικά για τους μικρότερης ηλικίας μαθητές.

Η πλοήγηση στο διαδίκτυο επιτρέπει την επιλογή των προγραμμάτων, του χρόνου και τον ρυθμού μάθησης, με απεριόριστες ευκαιρίες πρόσβασης σε βάσεις δεδομένων. Γίνεται λόγος για «επανάσταση» που επιλύει το πρόβλημα των πολυάριθμων τάξεων, της γεωγραφικής ανισότητας, του φόρτου εργασίας, της εξοικονόμησης χρόνου και της εξατομικευμένης μάθησης. Η συνδρομή των υπολογιστών στην μάθηση από απόσταση είναι μεγάλη αφού παρέχουν δυνατότητα συνεργασίας, διδασκαλίας και εκμάθησης σε γεωγραφικά διασκορπισμένα σχολεία, επιτρέποντας τη διάχυση πληροφοριών για τη σειρά των μαθημάτων, καθοδήγηση πάνω στο μάθημα κ.α. Τέτοιοι μέθοδοι διδασκαλίας έχουν εκμηδενίσει τις αποστάσεις, κάνοντας την εκπαίδευση πιο άνετη και πιο ενδιαφέρουσα. Οι εκπαιδευτικοί και οι μαθητές δημιουργούν κοινότητες μάθησης μέσω του διαδικτύου για την ανταλλαγή εμπειριών και ιδεών, εκπαιδευτικού υλικού και λογισμικού, και για τη συζήτηση πάνω σε κοινούς προβληματισμούς. Οι μαθητές επωφελούνται από την ποικιλία θεμάτων και είναι ελεύθεροι να παίρνουν πρωτοβουλίες και να εμβαθύνουν σε θέματα που τους κεντρίζουν περισσότερο το ενδιαφέρον.

Επιπλέον, οι εκπαιδευτικοί δεν είναι πλέον αναγκασμένοι να οργανώνουν αυστηρά το μάθημα της αυριανής μέρας, να μένουν πιστοί στο βιβλίο ύλης ή στο αντίστοιχο αναλυτικό πρόγραμμα διδασκαλίας, να ετοιμάζουν συνεχώς διαγωνίσματα ή να βαθμολογούν τους μαθητές. Έργο τους είναι πλέον να θέτουν κρίσιμες ερωτήσεις και να αναπτύσσουν την κριτική σκέψη και τις ανθρώπινες αισθήσεις, να πλησιάζουν τους μαθητές και να γίνονται πιο ενεργητικοί, αφήνοντας τις διαλέξεις και περνώντας στην πράξη, καθοδηγώντας και βοηθώντας τους μαθητές χωρίς να τους δίνουν έτοιμες λύσεις. Με τον νέο τρόπο διδασκαλίας έχουν περισσότερο χρόνο να ασχοληθούν με τον καθένα μαθητή ξεχωριστά και τις ανάγκες του. Πολύ σημαντικό επίσης είναι το γεγονός ότι η ατομικότητα των εκπαιδευτικών θα επανέλθει και θα πάψουν πια να είναι ο ένας αντίγραφο του άλλου.

Τις τελευταίες δεκαετίες, η εισβολή των νέων τεχνολογιών στα σχολεία είχε ως φυσική συνέπεια να γίνουν πολλές ανακατατάξεις στον τομέα της εκπαίδευσης. Κάποιες διδακτικές μέθοδοι αποδείχθηκαν ανεπαρκείς με αποτέλεσμα τη μη εφαρμογή τους στη σημερινή μαθησιακή διαδικασία. Δυστυχώς, μερικοί εκπαιδευτικοί φοβούμενοι να αφήσουν πολλά από τα παραδοσιακά καθήκοντά τους, διστάζουν ακόμα να εφαρμόσουν τις νέες τεχνολογίες στην καθημερινή τους διδασκαλία, μη έχοντας και την ανάλογη κατάρτιση. Ο φόβος αυτός είναι κατανοητός, αλλά αβάσιμος γιατί με την σωστή και στοχευμένη χρησιμοποίηση των υπολογιστών θα καταφέρουν τόσα, όσα δεν θα κατάφερναν ποτέ με τις παλιές μεθόδους. Η θεσμοθέτηση μιας σχετικής και επιστημονικά υποστηριζόμενης αποκέντρωσης της εκπαιδευτικής διαδικασίας, καθώς και η ευελιξία του αναλυτικού προγράμματος, ώστε ο εκπαιδευτικός να είναι σε θέση να επιχειρεί εποικοδομητικές πρωτοβουλίες και να συμμετέχει ενεργά και δημιουργικά στην οικοδόμηση του παιδαγωγικού σχεδιασμού της διδασκαλίας του, αποφεύγοντας τον τεράστιο όγκο ύλης, θα επιτρέψει την εμπλοκή σε δραστηριότητες, οι οποίες αναπτύσσουν ολόπλευρα την προσωπικότητα και τις κριτικές, δημιουργικές, κοινωνικές και προσωπικές δεξιότητες των μαθητών.

Οι νεαροί μαθητές χρησιμοποιώντας τις νέες τεχνολογίες, πολλές φορές έρχονται σε επαφή με εικονικά περιβάλλοντα, αδυνατώντας να διαχωρίσουν τι είναι εικονικό και τι πραγματικό. Εδώ έγκειται ο ρόλος του εκπαιδευτικού, αφού καλείται να καθοδηγήσει το μαθητή στη μετάβαση από το σκοτάδι του σπηλαίου στο φως της πραγματικότητας και να τον απαλλάξει από τα δεσμά της άγνοιας και το εικονικό περιβάλλον που διαμορφώνεται από τις τεχνολογίες διαφορετικού τύπου, όπως κείμενο, εικόνες, γραφικά και ήχος (μύθος του σπηλαίου). Με αυτόν τον τρόπο θα επιτρέψει στο μαθητή να αποκτήσει γνώσεις και εμπειρίες που θα τον βοηθήσουν να διαμορφώσει ελεύθερη, υπεύθυνη και δημιουργική προσωπικότητα, συμβάλλοντας στην ανάπτυξη της κοινωνίας.

Εκπαιδευτικοί και νέες τεχνολογίες αλληλοσυμπληρώνονται. Ενώ οι υπολογιστές θα χρησιμοποιούνται ως αστείρευτη πηγή πληροφοριών, οι εκπαιδευτικοί θα προάγουν την ενεργό συμμετοχή, τη συνεργασία, την ανάληψη πρωτοβουλιών και την κριτική σκέψη. Οι καθηγητές θα πρέπει να αλλάξουν στάση και πρωταρχικός τους σκοπός δεν πρέπει να είναι ο έλεγχος και το μπλοκάρισμα της ροής των πληροφοριών, αλλά η εξασφάλιση των συνθηκών εκείνων, μέσα από τις οποίες, η εκπαίδευση θα διαμορφώσει και θα αναπτύξει ένα ολοκληρωμένο άτομο σε όλα τα επίπεδα (γνωστικό, συναισθηματικό, ψυχοκινητικό) και όχι μόνο στη γνωστική του πλευρά. Άρα, ο ρόλος του εκπαιδευτικού θα είναι ρόλος συντονιστή και συμβούλου και όχι του μεταδότη της γνώσης. Δε θα προσφέρει έτοιμη την λύση, αλλά θα οργανώνει έτσι το μάθημα ώστε να την ανακαλύπτουν οι ίδιοι οι μαθητές, συζητώντας το πρόβλημα μαζί του. Με άλλα λόγια, οι υπολογιστές θα δίδουν κάθε είδους πληροφορίας και οι εκπαιδευτικοί μέσω της διδασκαλίας τους θα μετατρέπουν την κοινή γνώση σε επιστημονική και οι μαθητές θα συγκροτούν την επιστημονική γνώση, διακρίνοντάς την από την κοινή γνώση (κάθαρση), μέσω και της προσωπικής τους αναζήτησης.

Από την Πτυχιακή Εργασία: «ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ: Η ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ». ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΣΙΜΙΤΖΗΣ.

ΕΤΗΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ (ΕΠΠΑΙΚ), ΑΣΠΑΙΤΕ, 2008.

2 σχόλια:

  1. Vasilis Nikolopoulos : "Στα Ελληνικά Σχολεία αναφέρεται η εργασία?".

    Μεταφέρω την ερώτηση κάποιου αναγνώστη, ώστε να απαντηθεί από τον αρθρογράφο.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Δυστυχώς στις μέρες μας βιώνουμε πολλά στο όνομα της οικονομικής κρίσης.
    Δε ζούμε σε μία γυάλα, τα πράγματα καθημερινά δυσκολεύουν ειδικά σε τομείς όπως αυτοί της υγεία και της εκπαίδευσης. Ευτυχώς υπάρχουν εκπαιδευτικοί, οι οποίοι σε πείσμα των καιρών προσπαθούν να αντισταθούν στην πλήρη απαξίωση της δημόσιας εκπαίδευσης. Η απάντηση στο ερώτημα σας μάλλον είναι ότι το άρθρο αναφέρεται στα Ελληνικά Σχολεία όπως θα θέλαμε να είναι, ενώ ειδικά στις βόρειες ευρωπαϊκές χώρες ήδη οι νέες τεχνολογίες έχουν πάρουν το δρὀμο τους στα σχολεία ...

    ΑπάντησηΔιαγραφή