Δευτέρα, 9 Νοεμβρίου 2015

Εμβρυϊκός Προγραμματισμός - Υπερσιτισμός της μητέρας και ανάπτυξη του εμβρύου

Το έμβρυο κατά την κύηση συμπεριφέρεται σαν αυξανόμενο σώμα, στοιχείο που αποδεικνύει ότι το θρεπτικό περιβάλλον στο οποίο εκτίθεται κατά τη διάρκεια της προγεννητικής περιόδου έχει μακροπρόθεσμες συνέπειες για τη λειτουργία των νευρωνικών δικτύων που ρυθμίζουν την όρεξη και ως εκ τούτου τον τρόπο με τον οποίο θα διαχειρίζεται τη μετέπειτα ρύθμιση της ενεργειακής ισορροπίας ως ενήλικος οργανισμός. Αυτό έχει επιβεβαιωθεί από ένα ευρύ φάσμα επιδημιολογικών μελετών, οι οποίες δείχνουν ότι τα άτομα που εκτίθενται σε αυξημένη παροχή θρεπτικών συστατικών πριν από τη γέννηση έχουν αυξημένο κίνδυνο να γίνουν παχύσαρκα ως παιδιά και ενήλικες (Muhlhausler et al., 2006).
Η κατανάλωση τροφών που υπερβαίνει τις ενεργειακές ανάγκες των μητέρων κατά την κυοφορία συμβάλλει στη γέννηση υπέρβαρων απογόνων, μέσα από τη μόνιμη επίδραση της ικανότητας της ρύθμισης των οδών ελέγχου της κατανάλωσης τροφής και της όρεξης (προάγεται η λιπογένεση και παρεμποδίζεται η λιπόλυση, συσσώρευση τριγλυκεριδίων). Σε αυτή τη διαδικασία σημαντικό ρόλο παίζει ο τοξοειδής πυρήνας του υποθαλάμου μέσα από τη σύνθεση των αντίστοιχων νευροπεπτιδίων (νευροπεπτίδιο Υ και πεπτίδιο agouti-related, που προάγουν την όρεξη και η προπιομελανοκορτίνη και CART, που την περιορίζουν) και τη μεταφορά των σημάτων που συνδέονται με τη διατήρηση της ενεργειακής ισορροπίας. Σημαντικό ρόλο στην παραπάνω διαδικασία παίζουν επίσης η λεπτίνη, η γλυκόζη και η ινσουλίνη και οι αντίστοιχοι υποδοχείς τους στις περιοχές του εγκεφάλου, που ελέγχουν την ενεργειακή ισορροπία, μέσα από τη συμβολή τους στη δημιουργία των συνάψεων, στη μορφολογία των δενδριτών και την πλαστικότητα των νευρώνων (Alfaradhi και Ozanne, 2011). 
Ο υπερσιτισμός των μητέρων κατά την κυοφορία παίζει σημαντικό ρόλο στον επαναπρογραμματισμό των διατροφικών απαιτήσεων και των δύο οργανισμών (μητέρας – νεογνού) μετά τον τοκετό και στα αποθέματα λίπους στους απογόνους. Επίσης, συμβάλει στην μεταγενέστερη ανάπτυξη της παχυσαρκίας και του σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2. Μια προσεκτική εξέταση του συστήματος ρύθμισης της πρόσληψης τροφής, και τα νευρικά δίκτυα που συμμετέχουν σε αυτό, αποκαλύπτει μερικούς από τους μηχανισμούς μέσω των οποίων η μητρική διατροφική κατάσταση μπορεί να επηρεάσει τους απογόνους και τις συμπεριφορές που συνδέονται με τη διατροφή τους (Nicolaïdis, 2008).
Ο υπερσιτισμός κατά την κυοφορία έχει επιπτώσεις τόσο σε ανθρώπους όσο και σε άλλα είδη του ζωικού βασιλείου. Πρόσφατες μελέτες έχουν επικεντρωθεί στη συσχέτιση της μητρικής παχυσαρκίας και του διαβήτη κύησης με τις πιθανές αρνητικές επιπτώσεις στην ρύθμιση του μεταβολισμού στην μετέπειτα ζωή των απογόνων. Αυτές οι μελέτες έχουν αποκαλύψει μια σχέση μεταξύ μητρικής παχυσαρκίας και της έναρξης του μεταβολικού συνδρόμου στους απογόνους από την προγεννητική περίοδο, όπως και την συσχέτιση μεταξύ του μητρικού ΔΜΣ (δείκτης μάζας σώματος) και του διαβήτη κύησης με παχύσαρκους απογόνους (Boney et al, 2005). Όταν κατά την κυοφορία παρατηρείται μητρικός σακχαρώδης διαβήτης ή διαβήτης κύησης, το έμβρυο είναι υπεργλυκαιμικό και υπερινσουλιναιμικό κατά τα τέλη της ανάπτυξής του και η συγκέντρωση της λεπτίνης στο πλάσμα του αίματος κατά τον τοκετό αυξάνεται παράλληλα με την αύξηση της λιπώδους μάζας. Αυτά τα βρέφη έχουν αισθητά υψηλότερο κίνδυνο παχυσαρκίας στην παιδική και την ενήλικη ζωή τους σε σύγκριση με τα βρέφη των μη διαβητικών μητέρων (Muhlhausler et al., 2006).
Ένα άλλο επιδημιολογικό στοιχείο του μεταβολικού συνδρόμου που προκαλείται από τη μητρική υψηλή σε λιπαρά διατροφή είναι η αυξημένη αρτηριακή πίεση και η μειωμένη καρδιαγγειακή λειτουργία. Μελέτες έχουν αποδείξει ότι η προγεννητική έκθεση του νεογνού σε θρεπτικό περιβάλλον που υπερβαίνει τις διατροφικές ανάγκες του οργανισμού οδηγεί σε υπέρταση και σε αυξημένη εναπόθεση λιπώδη ιστού, καθώς και αντίσταση στην ινσουλίνη (Cottrell και Ozanne, 2008).
Τέλος, μια ακόμη αρνητική επίδραση τις υπερφαγίας σε όλα σχεδόν τα θηλαστικά είναι οι δραστικές μορφές οξυγόνου. Σε χαμηλή ή σε μέτρια συγκέντρωση μπορούν να έχουν ευεργετικές επιδράσεις στην άμυνα ως προς τους μολυσματικούς παράγοντες. Από την άλλη πλευρά, η αυξημένη παραγωγή καταλήγει σε οξειδωτικό στρες, μια επιβλαβή διαδικασία που μπορεί να οδηγήσει σε βλάβη των δομών των κυττάρων, λιπιδίων, μεμβρανών, πρωτεϊνών και του DNA (Valko et al., 2007). Διάφορες μελέτες έχουν δείξει ότι ο δείκτης οξειδώσεων σχετίζεται με την παχυσαρκία, την αντίσταση σε ινσουλίνη και με τον διαβήτη μέσω της παρεμπόδισης της ινσουλίνης. Οι εκφράσεις των γονιδίων που συνδέονται με το οξειδωτικό στρες είναι αυξημένες στον πλακούντα των παχύσαρκων γυναικών, όπως και στον εμβρυϊκούς σκελετικούς μύες. Η μητρική παχυσαρκία έχει αρνητικό αντίκτυπο στο θρεπτικό περιβάλλον της προγεννητικής περιόδου του εμβρύου, προκαλώντας αλλαγές της γονιδιακής έκφρασης και αντίσταση σε ινσουλίνη (Nishikawa et al, 2007).
Από τα παραπάνω γίνεται αντιληπτό ότι κατά την ενδομήτρια ζωή, υπό την επίδραση διαφόρων παραγόντων πάνω στο αναπτυσσόμενο έμβρυο, μπορεί να τροποποιηθεί η ανάπτυξη οργάνων και ιστών, η έκκριση ορμονών, η έκφραση γονιδίων κτλ. Τα αποτελέσματα αυτής της επίδρασης μπορεί να εκδηλωθούν αμέσως μετά την γέννηση του παιδιού, είτε αργότερα, ακόμα και στην ενήλικη ζωή. Επομένως είναι πολύ σημαντικό να ελέγχεται η διατροφή της μητέρας ώστε να προλαμβάνονται οι αρνητικές επιπτώσεις για την υγεία του εμβρύου.

Βιβλιογραφία

Alfaradhi M.Z., Ozanne S.E., 2011. Developmental programming in response to maternal overnutrition. Frontiers in genetics 2, 27.
Boney C.M., Verma A., Tucker R., Vohr B.R., 2005. Metabolic syndrome in childhood: association with birth weight, maternal obesity, and gestational diabetes mellitus. Pediatrics 115, e290–e296.
Cottrell E.C., Ozanne S.E., 2008. Early life programming of obesity and metabolic disease. Physiology & Behavior 94, 217–228.
Muhlhausler B.S., Adam C.L., Findlay P.A., Duffield J.A., McMillen I.C., 2006. Increased maternal nutrition alters development of the appetite-regulating network in the brain. FASEB Journal 20, 1257-1259.
Nicolaïdis S., 2008. Prenatal imprinting of postnatal specific appetites and feeding behavior. Metabolism Clinical and Experimental 57 (Suppl 2), 22-27.
Nishikawa T., Kukidome D., Sonoda K., Fujisawa K., Matsuhisa T., Motoshima H., Matsumura T., Araki E., 2007. Impact of mitochondrial ROS production in the pathogenesis of insulin resistance. Diabetes Research and Clinical Practice 77 (Suppl. 1), 161–164.
Valko M., Leibfritz D., Moncol J., Cronin M.T.D., Mazur M., Telser J., 2007. Free radicals and antioxidants in normal physiological functions and human disease. International Journal of Biochemistry and Cell Biology 39, 44–84.

Το συγκεκριμένο άρθρο, αποτελεί μέρος της Πτυχιακής Εργασίας του φοιτητή Κυριακόπουλου Αθανάσιου του Τμήματος Επιστήμης Ζωικής Παραγωγής & Υδατοκαλλιεργειών, του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών με τίτλο «Επίδραση του υπερσιτισμού κατά την κυοφορία στα κουνέλια στην εκδήλωση της συμπεριφοράς των απογόνων τους μετά τον απογαλακτισμό».

Κυριακή, 8 Νοεμβρίου 2015

Η εκπαίδευση στην εποχή των Τ.Π.Ε.

Με επιτυχία ολοκληρώθηκαν οι διαδικασίες του παιδαγωγικού συνεδρίου που πραγματοποιήθηκε το διήμερο 7 & 8 Νοεμβρίου στου Ίδρυμα Ευγενίδου.

Το συνέδριο διοργανώθηκε από το σύλλογο Νέο Παιδαγωγό και αφορούσε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, κάθε ειδικότητας, φοιτητές, μεταπτυχιακούς φοιτητές, υποψήφιους διδάκτορες, διδάκτορες και ερευνητές.

Στόχος του συνεδρίου ήταν η παρουσίαση σύγχρονων προσεγγίσεων στην εκπαιδευτική πράξη και η ευαισθητοποίηση των εκπαιδευτικών σε θέματα διδακτικής μεθοδολογίας κι εναλλακτικών προσεγγίσεων. Η ανταλλαγή εμπειρίας και γνώσης από μάχιμους εκπαιδευτικούς καθώς και ο γόνιμος προβληματισμός και ο δημιουργικός εκπαιδευτικός διάλογος.

Εμείς το παρακολουθήσαμε, οι εντυπώσεις ήταν εξαιρετικές και επιφυλασσόμαστε για μια δυναμική συμμετοχή την επόμενη φορά.

Ρεβέκα Θεοδωροπούλου - M. Sc. Μαθηματικός
Αγγελική Στρατή - M.Sc. Μαθηματικός

Κυριακή, 1 Νοεμβρίου 2015

Όταν στο όνειρο εισβάλλει η πραγματικότητα...

Μια φορά κι έναν καιρό, στη χιονισμένη κορυφή ενός νησιού, ζούσε σε ένα πέτρινο σπιτάκι μια καλή μαγείρισσα, η Λώρα Πασταφλώρα. Το σπίτι της Λώρας είχε μόνο τρία δωμάτια : ένα μικρό λουτρό, ένα υπνοδωμάτιο με τέσσερις κουκέτες και ένα τεράστιο σαλόνι με ενιαία κουζίνα.



Ο φούρνος της κουζίνας άναβε από το πρωί κι όλο το σπίτι μοσχομύριζε φρεσκοψημένο βούτυρο. Και κάθε λίγο ακουγόταν το μαχαίρι που έκοβε τα λαχανικά. Και τσακ, τσακ κόβονταν και τα μυρωδικά. Και χριτς χριτς καθαρίζονταν και τα φρούτα. Για ώρες ατέλειωτες η Λώρα δούλευε στο βασίλειό της και στόλιζε τα πιάτα της κουζίνας λες και σχεδίαζε πίνακες ζωγραφικής. 

Το απόγευμα, διάλεγε κάποιο από τα όμορφα φουστάνια της και ετοιμάζονταν να υποδεχθεί τους φίλους της που θα γέμιζαν το σαλόνι της με φωνές και δυνατά γέλια.
Μα ένα βράδυ, δε φάνηκε κανείς. Το ρολόι σήμανε οκτώ, μα δεν χτύπησε κανείς την πόρτα της Λώρας. Κι η Λώρα άρχισε να ανησυχεί. 

Μα τι να έπαθε ο φίλος της ο πυροσβέστης; Λες να έπιασε φωτιά στο δάσος και έτρεξε να σώσει την κατάσταση;
Και ο άλλος φίλος της, ο γιατρός; Τι να έπαθε; Λες να αρρώστησε βαριά κανένας παππούς και έπρεπε να συμπαρασταθεί στον ασθενή του;
Κι ο δικηγόρος; Αυτός, επειδή διάβαζε διαρκώς για τις υποθέσεις του ξεχνιόταν αρκετές φορές, μα τόσο πολύ, πότε δεν αργούσε!
Και η λατρεμένη φίλη της, η δασκάλα; Το σχολείο είχε τελειώσει εδώ και ώρα. Και τα μαθητούδια θα κοιμούνταν. Που στο καλό να ήταν κι αυτή;

Η Λώρα πήρε τη μεγάλη τσάντα της και τη γέμισε με αρκετά από τα ζεστά φαγητά της. Ύστερα, φόρεσε τις ισοθερμικές μπότες της, το χοντρό παλτό της, το μάλλινο καπέλο της και στο τέλος πέρασε στο λαιμό της το αγαπημένο της πλεκτό κασκόλ. Έριξε μια τελευταία ματιά στο χώρο και στριφογύρισε το πόμολο της πόρτας.

Δεν άργησε να φτάσει στην πλατεία του χωριού.  Και έμαθε τα νέα : 
Η δασκάλα, ο γιατρός, ο δικηγόρος και ο πυροσβέστης κατέβηκαν εκτάκτως από το βουνό με προορισμό το λιμάνι του νησιού. Δεν πρόφτασαν να την ειδοποιήσουν.
Ξύλινα σαπιοκάραβα στοιβαγμένα ταλαίπωρες ψυχές προερχόμενες από τα βάθη της Ανατολής, είχαν ριχτεί μες στην παγωμένη θάλασσα του Αιγαίου και χάριζαν απλόχερα κορμιά στου Άδη τα σοκάκια.



"Πρέπει να κατεβώ κι εγώ", φώναξε η Λώρα.
"Πρέπει να πάμε όλοι. Ας πλημμυρίσει η πόλη ανθρώπινο σφυγμό. Γιατροί και δικηγόροι, δάσκαλοι, μαθητές, διασώστες, βαθμοφόροι, μάνες, νοικοκυρές. Ο πόνος των ανθρώπων που ο πόλεμος γεννά, δε σβήνει, δεν ξεχνιέται, μονάχος δεν περνά.
Όλοι στο πλάι όλων, με ανοιχτή αγκαλιά, η αλληλεγγύη πάντα, ελπίδα θα γεννά..."

Ήρωες οι άνθρωποι που σώζουν ζωές!
Αριάδνη Δάντε


Οι εικόνες προέρχονται από το Διαδίκτυο. 

Ο άνθρωπος που νίκησε τον Χίτλερ με τα μαθηματικά

Ο Ουίνστον Τσώρτσιλ είπε, κάποτε, για τον Άλαν Τούρινγκ ότι ήταν ο άνθρωπος που είχε τη μεγαλύτερη συνεισφορά στη νίκη των Συμμαχικών δυνάμεων, στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Ακόμα κι έτσι, το όνομά του παραμένει σχετικά άγνωστο, στο ευρύ κοινό. Ποιος ήταν, λοιπόν, ο Βρετανός που κατάφερε να νικήσει τον Χίτλερ με τη δύναμη του μυαλού του;

Ο Άλαν Μάθισον Τούρινγκ γεννήθηκε στις 23 Ιουνίου 1912, στο Λονδίνο. Το 1934, την ίδια χρονιά που στη Γερμανία ο Χίτλερ αναλάμβανε τον πλήρη έλεγχο και μαζί τον τίτλο Führer und Reichskanzler, ο Τούρινγκ έπαιρνε το πτυχίο του στα μαθηματικά από το King's College του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ. Εκ των υστέρων, το παραπάνω αποδείχθηκε κάτι περισσότερο από μία απλή σύμπτωση. Το 1935, σε ηλικία μόλις 22 ετών, ο Τούρινγκ κέρδισε μία θέση συνεργάτη στο King's College, χάρη στη διατριβή του, με την οποία απέδειξε το Κεντρικό Οριακό Θεώρημα. Το 1939 έλαβε διδακτορικό από το Πανεπιστήμιο του Πρίνστον, εισάγοντας την έννοια του υπέρ-υπολογισμού. Το 1939, η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο κήρυξαν πόλεμο κατά της Γερμανίας. Μόλις ο Τούρινγκ είχε ολοκληρώσει τις σπουδές του στο ανώτατο επίπεδο, ξεκίνησε ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος. Ήδη, ο νεαρός αλλά καταξιωμένος μαθηματικός, δούλευε γα τη βρετανική κυβέρνηση, στη Σχολή Κώδικα και Κρυπτογράφησης (τη σημερινή GCHQ), και από την πρώτη στιγμή του Πολέμου, μετατέθηκε στο Μπλέτσλεϊ Παρκ. , υπό καθεστώς άκρας μυστικότητας, μία ομάδα λαμπρών επιστημόνων και ειδικών στην αποκρυπτογράφηση δούλευε για να σπάσει τον περιβόητο κώδικα Enigma, της ναζιστικής Γερμανίας.

H Enigma ήταν μία μηχανή κρυπτογράφησης που χρησιμοποιούσαν οι Ναζί, για να κρυπτογραφούν τα μηνύματά τους, κατά τη διάρκεια του πολέμου. Αν και ήδη από το 1932, Πολωνοί κρυπτολόγοι είχαν καταφέρει να αποκρυπτογραφήσουν μηνύματα τα οποία στέλνονταν με τον κώδικα Enigma, στα χρόνια που ακολούθησαν μέχρι την έναρξη του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, οι Ναζί είχαν καταφέρει να αναπτύξουν τις μηχανές που είχαν στη διάθεσή τους, σε σημείο ώστε οι Σύμμαχοι να βρεθούν ξανά στο σκοτάδι. Όσα κορμιά και αν έπεφταν στα πεδία των μαχών, οι Συμμαχικές δυνάμεις δεν θα μπορούσαν να ελπίζουν σε τελική νίκη επί του Άξονα, αν δεν κατάφερναν με κάποιον τρόπο να αποκτήσουν το πάνω χέρι στο "παιχνίδι" της κατασκοπίας και των πληροφοριών. Σε αυτό, ακριβώς, το "παιχνίδι", η συμβολή του Τούρινγκ και της ομάδας του έπαιξε καθοριστικό ρόλο. Περνώντας τις εντυπωσιακές γνώσεις του από τη θεωρία στην πράξη, ο Τούρινγκ, μέχρι τα μέσα του 1940, είχε καταφέρει, μαζί με τον συνάδελφό του Γκόρντον Γουέλτσμαν, να αναπτύξει μία ηλεκτρομηχανολογική μηχανή η οποία έμεινε γνωστή ως η "Βόμβα" ("The Bombe"), η οποία ήταν, ουσιαστικά, μία βελτιωμένη εκδοχή της πολωνικής Bomba. Χάρη στη μαθηματική διάνοια του Τούρινγκ και τη Βόμβα, από το 1940, οι Σύμμαχοι μπορούσαν να έχουν πρόσβαση σε σημαντικές πληροφορίες για τις κινήσεις της ναζιστικής αεροπορίας, επιτυγχάνοντας, έτσι, να σχεδιάσουν τους τρόπους αντίδρασής τους, να γλιτώσουν ζωές από εναέριους βομβαρδισμούς και να προστατέψουν στρατηγικούς στόχους με επιτυχία.

Ο Τούρινγκ, παράλληλα με το παραπάνω επίτευγμα, ανέλαβε ένα πιο δύσκολο εγχείρημα: να αποκρυπτογραφήσει τον ακόμα πιο πολύπλοκο "Ναυτικό Enigma" - τον κώδικα που χρησιμοποιούσαν οι Ναζί για τις ναυτικές επικοινωνίες τους. Μέχρι τότε, τα ναζιστικά υποβρύχια είχαν αποδειχθεί "αγκάθι" στο πλευρό των Συμμάχων. Σύντομα, ο Βρετανός μαθηματικός εφηύρε την τεχνική Banburismus, η οποία αργότερα θα ονομαζόταν Διαδοχική Ανάλυση, για να βοηθήσει στο σπάσιμο του ναυτικού κώδικα. Το έκανε, όπως είπε, "επειδή κανένας δεν έκανε κάτι για το θέμα, και μπορούσα να το έχω όλο για τον εαυτό μου". Ο Τούρινγκ είχε αποκτήσει, ήδη, τη φήμη του "εκκεντρικού", δουλεύοντας στο Μπλέτσλεϊ Παρκ, χάρη σε κάποιες περίεργες συνήθειές του. Για παράδειγμα, συνήθιζε, όπως περιγράφει ο Τζακ Γκουντ, ένας από τους κρυπταναλυτές που δούλευαν μαζί του, "να δένει με αλυσίδες την κούπα του στους σωλήνες, για να μην του την κλέψει κανείς". Αυτή η εκκεντρικότητα του Τούρινγκ, πάντως, ίσως και να έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη νίκη των Συμμάχων επί της ναζιστικής Γερμανίας. Ακόμα και μετά τα παραπάνω εντυπωσιακά επιτεύγματα της ομάδας στο Μπλέτσλεϊ Παρκ, η δουλειά τους δεν είχε την υποστήριξη που ήταν απαραίτητη για να κάνει την κρίσιμη διαφορά στον Πόλεμο.

Στα τέλη του 1941, ο Άλαν Τούρινγκ, μαζί με τους Γκόρντον Γουέλτσμαν, Χιου Αλεξάντερ και Στιούαρτ Μίλνερ-Μπάρι, εξοργισμένοι από την έλλειψη βοήθειας, παρέκαμψαν την ιεραρχία, σπάζοντας στην πορεία όλους τους κανόνες, και έστειλαν μία επιστολή με αποδέκτη τον Βρετανό πρωθυπουργό, Ουίνστον Τσώρτσιλ. Με λίγα λόγια, με το γράμμα, στο οποίο ως πρώτος αποστολέας εμφανιζόταν ο Τούρινγκ, η μυστική ομάδα κρυπτογράφων του Μπλέτσεϊ Παρκ, έλεγε στον Τσώρτσιλ: αν θέλετε να κερδίσετε αυτόν τον πόλεμο, στείλτε μας βοήθεια. Όπως αποδείχθηκε αργότερα, το γράμμα ήταν ό,τι ακριβώς χρειαζόταν η ομάδα. Ο Τσώρτσιλ αντέδρασε θετικά, και όλα πήραν τον δρόμο τους.

Πηγή : pathfinder.gr